SPORTWEG

Ontstaan en ligging

De Sportweg ontstond rond 1917 en liep tegenover villa Egghermonde aan de toenmalige Amersfoortschestraat (nu Banningstraat). Oorspronkelijk was het een eenvoudig landweggetje van circa 150 meter. Aan de linkerzijde bevond zich een brede wal met hoge struiken, voornamelijk eiken, waardoor alle woningen aan de overzijde lagen en uitsluitend oneven huisnummers kregen.

De naam “Sportweg” verwijst vermoedelijk naar een nabijgelegen terrein tussen het pad en villa Heidewijck, eigendom van de Amsterdamse familie Pichot. Hier werd mogelijk al vanaf 1916 gevoetbald, onder meer door militairen van de Luchtvaartafdeling. In de jaren daarna groeide het veld uit tot een evenemententerrein waar kermissen en andere activiteiten plaatsvonden, zoals in 1927 en 1928. Het hoogtepunt vormde de HINTOS-tentoonstelling in augustus 1933.

Bewoning en dagelijks leven

Langs de Sportweg stonden slechts zeven woningen, genummerd 1 tot en met 13. De huizen waren eenvoudig maar degelijk gebouwd en werden bewoond door een mix van arbeiders, kleine zelfstandigen en militair personeel. Bewoners wisselden regelmatig, wat blijkt uit advertenties, verhuizingen en vermeldingen in lokale kranten zoals De Eembode.

Zo woonde op nummer 1 onder meer melkhandelaar Jan Adema, die hier zijn bedrijf “De Toekomst” runde. Andere bewoners waren onder meer een autogeenlasser, een bakker en diverse arbeiders. Op nummer 7 en 9 stonden twee woningen onder één kap, terwijl de nummers 11 en 13 deel uitmaakten van een dubbele woning aan de zogeheten Sportdwarsweg, aangelegd rond 1930.

Het leven aan de Sportweg was eenvoudig en lokaal georiënteerd. Bewoners werkten vaak in de omgeving, bijvoorbeeld bij de tramdienst van de OSM (later NBM) of op het nabijgelegen vliegkamp. Sociale verbanden waren hecht, en gezinnen bleven vaak in de regio wonen, zelfs na vertrek van de Sportweg.

De invloed van het vliegkamp

De nabijheid van Vliegbasis Soesterberg had grote invloed op het dagelijks leven. De Sportweg lag precies in het verlengde van een van de belangrijkste startbanen. Vooral tijdens de Tweede Wereldoorlog betekende dit een constante stroom van laag overvliegende, zwaarbeladen Duitse bommenwerpers.

Voor nieuwe bewoners in 1940 en 1941 kwam dit vaak als een onaangename verrassing. Niet alleen zorgde het voor geluidsoverlast, maar het vormde ook een reëel gevaar. Dat gevaar werd werkelijkheid in de nacht van 12 op 13 april 1942, toen een Duitse Dornier Do 217 neerstortte bij het begin van de Sportweg, tegenover villa Egghermonde. Hoewel er geen grote brand uitbrak, kwam minstens één bemanningslid om het leven.

Verdwijning tijdens de oorlog

Vanaf 1942 werden de woningen aan de Sportweg op last van de Duitse bezetter geleidelijk afgebroken. De bewoners moesten hun huizen verlaten en elders een nieuw bestaan opbouwen. In hoeverre zij daarbij ondersteuning kregen, is niet bekend.

Zelfs in 1943 waren er nog tekenen van bewoning, zoals het inleveren van radiotoestellen bij het politiebureau. Kort daarna verdween de weg echter volledig uit het landschap. Wat resteerde was niet meer dan een breed pad, vergelijkbaar met de oorspronkelijke situatie.

Terugkeer naar de natuur

Na de oorlog nam de natuur het gebied langzaam weer over. Waar ooit huizen stonden, groeide gras en heide. Kinderen die er in de jaren daarna speelden, waren zich niet bewust van de geschiedenis van de plek. Het voormalige sportveld was nog te herkennen aan een strook gras, maar de Sportweg zelf was vrijwel verdwenen achter begroeiing.

Deze ontwikkeling onderstreept hoe snel een bewoonde omgeving kan veranderen in een vergeten landschap.

Een familiegeschiedenis: de familie Koning

Een van de families waarvan de geschiedenis goed te volgen is, is die van Jan Koning, tuinman van beroep. Hij woonde met zijn gezin vanaf 1924 aan de Sportweg en verhuisde later binnen de regio, onder andere naar Soestduinen. Zijn kinderen bleven eveneens in de omgeving wonen en werken, onder meer bij de luchtmacht en de PUEM.

Het verhaal van de familie Koning illustreert de verbondenheid van de bewoners met de regio en laat zien hoe de impact van de oorlog generaties lang doorwerkte.

Slotbeschouwing

De Sportweg in Soesterberg mag dan klein en kortstondig zijn geweest, de geschiedenis ervan is allesbehalve onbeduidend. Het weggetje weerspiegelt de ontwikkeling van een gemeenschap, de invloed van militaire aanwezigheid en de ingrijpende gevolgen van de Tweede Wereldoorlog.

Vandaag de dag is er nauwelijks nog iets zichtbaar van de Sportweg. Toch blijft het een sprekend voorbeeld van hoe een levendige woonomgeving in korte tijd kan verdwijnen – en hoe de natuur uiteindelijk haar plaats weer inneemt.